۰۷:۲۹ - ۱۳۹۲/۰۶/۷ به مناسبت سالگرد شهادت شهیدان رجایی و باهنر:

شهید رجایی، در ترازوی قیاس

چند سالی است که در فضای سیاسی کشور، بعضی ها دوستان خود را در عرصه مدیریت کلان اداری، با شهید رجایی مقایسه و وانمود می کنند در مقام اجرا و در شئون شخصی، رفتار و کردار شهید رجایی دوباره به عرصه آمده و تاریخ خوبی های آن شهید تکرار شده است. به نظر می رسد در این مقایسه، یک اشتباه مهم رخ داده و آن بازتولید شخصیت مخلص و مبارز و رنجدیده شهید رجایی، در مواردی است که قیاس مع الفارق اند.

rajaee (1)مبارزه (رسانه تحلیلی خبری دانشجویان خط امام) – مصطفی ایزدی

دوستی دارم که استاد دانشگاه است و ریاضیات درس می دهد. او اعتقاد دارد که همه چیز بی نهایت است. یعنی برای همه چیز می توان تا بی نهایت بررسی و اظهارنظر کرد. اگرچه این نظر به مقولات ریاضی و فلسفی برمی گردد، اما او چشم را مثال می زند و می گوید تاکنون در مورد چشم به این کوچکی چند کتاب و مقاله علمی نوشته شده؟ شاید ده ها هزار… و از این پس پیرامون چشم چند کتاب و مقاله نوشته خواهد شد؟ شاید صدها هزار! آیا می توان تصور کرد که زمانی اعلام شود در موضوع چشم و چشم پزشکی حرف جدیدی وجود ندارد و بحث مربوط به این عضو بدن پایان یافته است؟ دوست من معتقد است که آن زمان هرگز فرا نخواهد رسید. بعد این مثال را به همه پدیده ها تعمیم می دهد. بدیهی است افرادی از دانشمندان ریاضی یا علمای فلسفه پیدا می شوند که در این عقیده و نظر خدشه وارد کنند و نظرات این استاد ممتاز دانشگاه را مردود بشمارند: بحث هایی که در حد راقم این سطور نیست، اما من می توانم نتیجه بگیرم که در موضوعات تاریخی و عناصر و پدیده های اجتماعی و فرهنگی و تاریخی نیز به احتمال زیاد، توقفگاه یا پایان خطی وجود ندارد. به طور مثال در موضوع نهضت مشروطه ایران، در این یک قرن و اندی سال چه تعداد مقاله و کتاب و پژوهش های سیاسی و اجتماعی و ادبی و… نوشته شده و آیا زمانی فرا می رسد که بپنداریم، هیچ حرفی در مورد مشروطیت نیست که بیان نشده باشد؟

تاریخ معاصر ایران، از جمله تاریخ انقلاب اسلامی و عناصر و اشخاص متعلق به آن از این قاعده مستثنی نیست. هرچه زمان می گذرد، زاویه جدیدی باز می شود که از این زاویه می توان به موضوعات مربوط نگاه جدیدی انداخت و آن را واکاوی کرد.من این مقدمه را نوشتم که وقتی می خواهم درباره شخصی چون شهید محمدعلی رجایی مطلبی بنویسم، نکته سنج ها و ایرادگیران نگویند درباره آن شهید چه سخن تازه یی قابل طرح است؟نگارنده در این نوشته به طرح پرسش می پردازد و پاسخ آن را از آنچه تاکنون درباره رجایی نوشته اند برمی گزیند. چه بسا خوانندگان این یادداشت، جملاتی را که بنده برای بهره برداری تازه از کتب منتشرشده برداشته ام، خوانده باشند و برایشان تکراری جلوه کند ولی ضرورت زمانه، این قلم را وامی دارد که گذشته را بنمایاند تا زمینه سوءاستفاده از پدیده های مورد احترام مردم از بین برود. هر چند که این قلم ضعیف باشد.

    طرح پرسش

    پرسش اول: یکی از پرسش هایی که معمولادر مورد شخصیت های شهید انقلاب اسلامی به ذهن می رسد، این است که اگر آنان در قید حیات بودند، در کجای جامعه امروز می ایستادند؟ اگر محمدعلی رجایی در آن حادثه شوم تروریستی، شهید نشده بود و عمرش به امروز می رسید، چگونه فردی بود و در معادلات سیاسی چه وضعی داشت؟ برای ارائه پاسخ بدون هیچ اظهارنظری به خاطرات برخی دوستان و همراهان شهید رجایی مراجعه می کنیم.

    ۱- خاطره یکی از همراهان آقای رجایی: «یک شب که با آقای رجایی بودم و بحث بر سر عیادت از مهندس بازرگان بود، گفت: وقتی وارد بیمارستان شدم تا وارد اتاق آقای بازرگان شوم همینجوری که روی تخت خوابیده بود تا مرا دید نیم خیز بلند شد که دیدی رجایی! با من چه کردند؟ و بنای اعتراض را گذاشت. ولی من خم شدم و پیشانی او را بوسیدم و گفتم: آرام باشید. حال شما حالامساعد این جور حرف ها نیست و به او مقداری آرامش دادم و گفتم به هر حال کار سیاسی پذیرفتن این تبعات را هم دارد.»بعد می گفت: «عده یی به من اعتراض می کنند که چرا در این شرایط حساس به عیادت آقای بازرگان رفته ام. ولی من به آنها گفته ام این معلم من است و من برای او احترام قائل هستم. حساب مسائل سیاسی از این مسائل جداست.» (نقل از مصطفی رسولی)

    ۲- خاطره یکی از یاران و دوستان نزدیک شهید رجایی: بعد از انتخاب آقای رجایی به ریاست جمهوری که قرار بود آقای باهنر کابینه خود را تشکیل دهد، چون آقای مهدوی کنی که در دولت آقای رجایی وزیر کشور بود پست وزارت کشور دولت شهید باهنر را نپذیرفت، حزب جمهوری اسلامی آقای سیدرضا زواره یی را نامزد این وزارت کرد. چون آقای رجایی با وزارت آقای زواره یی موافق نبود به من گفت هر چند تو بیشتر به درد حضور در نخست وزیری و پست وزیر مشاور می خوری ولی به خاطر اینکه حزب جمهوری اسلامی آقای زواره یی را برای تصدی پست وزارت کشور به من معرفی کرده است، من تو را به عنوان وزیر کشور مطرح و معرفی می کنم و با این حساب، حزب با شناختی که از تو دارد نمی تواند با این پیشنهاد مخالفتی بکند. من هم به ایشان گفتم نظر خود من هم این است که در نخست وزیری بهتر می توانم کار کنم لذا اجازه بدهید بروم با آقای مهدوی کنی صحبت و او را راضی کنم که پست وزارت کشور را قبول کند. ایشان پذیرفت، من هم رفتم و نظر آقای مهدوی کنی را در این مورد جلب کردم ولی هنوز نتیجه را به آقای رجایی نگفته بودم که ایشان به جلسه حزب الله مجلس رفت و چون از نتیجه صحبت من با آقای مهدوی کنی مطلع نبود، مرا به عنوان وزیر کشور پیشنهاد و مطرح کرد. در این جلسه چند نفر که از جناح دیگر بودند، علیه من صحبت هایی را مطرح کرده بودند. عصر که آقای رجایی به ریاست جمهوری آمده به صورت خیلی سر بسته در حالی که نشان می داد خیلی نگران است گفت: بهزاد، امروز که من بحث تو را در جلسه مطرح کرد، بعضی ها صحبت هایی کردند که من خیلی نگران شدم. چون تا دیروز صحبت بنی صدر و قطب زاده و یزدی و اینها بود و فردا فکر می کنم نوبت من و تو باشد. من امروز از این حرف هایی که از اینها شنیدم فهمیدم می خواهند با تو هم همین کار را بکنند. ایشان از یکی دو نفر بیشتر اسم نبرد و از جمله نام یکی را آورد و گفت: فلانی خیلی در جلسه نامردی کرد و در مورد تو حرف های نامربوطی زد. بعد گفت: البته من برای تو سنگ تمام گذاشتم. هر چند ایشان نگفتند که در دفاع از من در آن جلسه چه گفته اند ولی بعد، از بعضی از دوستان که در آن جلسه بودند، شنیدم که گفتند آقای رجایی در جلسه حزب الله مجلس دفاعیه خیلی تند و محکمی از شما کرد. (از خاطرات بهزاد نبوی)

    پرسش دوم

    چند سالی است که در فضای سیاسی کشور، بعضی ها دوستان خود را در عرصه مدیریت کلان اداری، با شهید رجایی مقایسه می کنند و وانمود می کنند در مقام اجرا و در شئون شخصی، رفتار و کردار شهید رجایی دوباره به عرصه آمده و تاریخ خوبی های آن شهید تکرار شده است. به نظر می رسد در این مقایسه، یک اشتباه مهم رخ داده و آن بازتولید شخصیت مخلص و مبارز و رنجدیده شهید رجایی، در مواردی است که قیاس مع الفارق اند. آیا به نظر شما می توان فرد شایسته یی را که مزد رنج هایش را با شهادت فی سبیل الله گرفته لباس امروزی پوشاند و دم از همرنگی و همسانی با او زد؟ برای پاسخ به این پرسش نیز به خاطرات همراهان و آشنایان رجایی مراجعه می کنیم.

    ۱- آقای رجایی در رفاقت بسیار صمیمی بود. اهل بزم و جلسات تفریحی نبود و مایل به شرکت در جلسات جدی بود. فردی تشکیلاتی بود. بعضی ها روحیه حرکت های انفرادی دارند ولی ایشان به حرکت های تشکیلاتی اعتقاد داشت. فردی کاملاامین و مطمئن بود. (آیت الله هاشمی رفسنجانی)

    ۲- «از خصوصیات خوبی که آقای رجایی داشت این بود که پخته و سنجیده حرف می زد: یعنی معلوم بود روی حرفی که می زند قبلاحسابی فکر کرده است. لذا وقتی کار به بحث می کشید محکم روی نظراتش می ایستاد و به حرفی که می زد اعتقاد داشت و این طور نبود که مثل بعضی ها اول حرف بزند ولی یک ساعت دیگر آن را پس بگیرد. البته وقتی این فکر و کار درست است استدلال هم می آورد و به طرف هم ثابت می کرد.» (محمود صدیقی)

    ۳- آقای رجایی شخصیت مستقلی داشت. حتی پس از انقلاب با اینکه صمیمی ترین دوستان دوران زندان شان در سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی فعالیت می کردند با اینکه با آنها مرتبط بود و گاهی هم به دفتر سازمان سری می زد اما هیچ گاه خود را وابسته به سازمان نمی دید. به حزب جمهوری اسلامی هم با اینکه در راس آن شخصیت عالی قدری همچون شهید مظلوم دکتر بهشتی بود هیچ تعلقی نداشت. قبل از انقلاب هم با اینکه با نهضت آزادی مرتبط بود ولی وابستگی به آن نداشت.اصلاشخصیت ایشان به قدری فراگیر بود که با همه کس و همه جا ارتباط داشت بی آنکه وابستگی حزبی و گروهی داشته باشد. (ابوالفضل قدیانی)

    ۴ – شهید رجایی مقید بود در گفتارش مبالغه نکند. اینکه در سخنرانی ها و یا مصاحبه هایش گاهی اوقات بعضی ایرادات و اشکالات را می گرفتند به خاطر آن بود که مثلااگر ارتش را تصدیق می کرد یا از سپاه تعریف می کرد یا از فلان ارگان ذکر خیر می کرد، سعی داشت ذکر خیر را به همان اندازه که معتقد است و می داند بگوید نه بیشتر از آن. لذا ممکن بود این با بعضی صحبت هایی که دیگران بر مبنای آن عمل می کردند، تفاوت داشته باشد و گله هایی را برانگیزاند اما او درست همان متن واقعیت را می گفت لذا با دقت بر زبان و گفتارش مسلط بود. آقای رجایی یک انسان وارسته، پاک، خدایی، بااخلاص و باتقوا و از انسان های نادر روزگار ما بود. (آیت الله سیدعلی خامنه ای)

    ۵ – نمونه مهم صداقت آقای رجایی را می توان در انتخابات ریاست جمهوری ایشان مثال زد: در زیر عکس معروفی که یک پیرمرد چانه ایشان را گرفته است، از قول آن پیرمرد نوشته بودیم که من از تو حمایت می کنم ولی از تو می خواهم که بروی اسلام را پیاده کنی. این تنها پوستر انتخابات او بود. طرح و متن این پوستر از من بود. من دیدم اگر این متن را از زبان آن پیرمرد بیاورم خیلی گیرایی دارد ولی ایشان با متن مخالفت کرد و گفت: این دروغ است چون این پیرمرد در این دیدار چیز دیگری به من گفت و مطلبش این نبود. هر چه ما با اصرار زیاد به او گفتیم این کار تبلیغی است، ایشان می گفت نه، چاپ این عکس به تنهایی و بدون متن کافی است. (کیومرث صابری فومنی [گل آقا])

    ۶- یک روز پس از اینکه نامه من به آقای رجایی مبنی بر تعویض استاندار زنجان رسید، وقتی ایشان را دیدم به رغم سابقه طولانی دوستی که با هم داشتیم به من گفت این حرف ها که شما در نامه زده اید نظرات شخصی شماست و ما از جایی دیگر هم اطلاعاتی داریم. در ضمن من نخست وزیر هستم و عزل و نصب استاندار دست آقای وزیر کشور است و از طریق ایشان باید قضیه دنبال شود. ایشان همواره از ما می خواست هر کجا نقصی و اشکالی می بینیم به ایشان تذکر بدهیم. (محمدجواد رجاییان، از دوستان دوره جوانی شهید رجایی و نماینده اسبق زنجان در مجلس)

    نمونه هایی که از خاطرات همراهان و یاران شهید محمدعلی رجایی نقل شد، از کتاب «سیره شهید رجایی» تالیف دکتر غلامعلی رجایی دزفولی، از انتشارات نشر شاهد انتخاب شده است. این نمونه ها که مشتی از خروار است، نشان می دهد گفتار و رفتار محمدعلی رجایی چه در مواضع قدرت و چه در زندگی شخصی اش می تواند برای افراد صادق، بی ریا و کسانی که نمی خواهند به هر قیمتی بر کرسی مدیریت تکیه بزنند، الگو باشد در غیر این صورت، معرفی افراد با خصلت های سوای آنچه گفته شد به عنوان رونوشت برابر اصل شهید رجایی، دو اشکال ایجاد می کند، یکی تخریب شخصیت چهره های مقبول و خدمتگزاران واقعی مردم و دیگری رواج روش های ناپسند و ناامید کردن مردم از شکل گیری چهره های جدیدی که بتوانند با صداقت و سلامت بخش هایی از مدیریت جامعه را به دست گیرند.

منبع: روزنامه اعتماد، شماره ۲۴۸۴ به تاریخ ۱۳/۶/۹۱، صفحه ۸ (نگاه)

:::

برچسب‌ها:

دیدگاه تازه‌ای بنویسید:

*

59 - = 57